Folkert: relentlessly demonizing Fortuyn

jensma.jpgHieronder volgt de passage uit het boek While Europe Slept over demonisator F. Jensma (blz. 169-172). Met annotaties van uw ombudsman:

As the 2002 Dutch elections approached, opinion polls predicted that Fortuyn’s party would win 38 seats. That would make it the largest party in the Netherlands- and Fortuyn the next prime minister.
Then came May 6, 2002. That morning’s (1) issue of NRC Handelsblad featured a furious screed (2) by Folkert Jensma, the newspaper’s editor-in-chief. Jensma bemoaned the fact that if Fortuyn became prime minister, then every year on the 4th of May -the day om which the Dutch annually commemorate WWII- it would be Fortuyn’s job to lay a wreath at the memorial to the war dead in Amsterdam’s Dam Squar. “He” wrote Jensma angrily “the man who says Islam is a backward religion!” Describing the Netherlands as a country whose people “do not discriminate, do not prefer one culture above another and try to keep the xeophobes and racists at bay” Jensma argued that it was “a huge disgrace, after sixty years, to have to remind a politician in our midst” of what had happened in WWII. But of course it was Fortuyn who was acting responsibly on the lessons of WWII, putting out the word that intolerance is intolerance, whether those preaching and practicing it are speaking German or Arabic.
fortuyn.jpgThe election was nine days away. That afternoon Fortuyn drove to the national media center in Hilversum, outside of Amsterdam, to appear with other candidates on a radio show hosted by Ruud de Wild. When Fortuyn left the studio after the interview, he was approached by a stranger in the parking lot carrying a Spanish-made Astra A-100 pistol (3). The man shot six bullets into Fortuyn’s head, neck and chest. The time was 6:05. Fortuyn, age 54, died quickly. The first person to tell the word what had happend was Peter de Vries, a reporter for the radio station 3FM, who ran out to the parking lot with al live microphone and cried “Oh my god… we have to do something!” The killer was Volkert van der Graaf, a 32-year old animal-rights activist from Harderwijk whom a neighbor would later describe as “a quiet boy with a big heart for the environment”. Van der Graaf would later explain that he considerd Fortuyn a “danger to society”. He found his views about Islam “stigmatizing” and said that he’d murdered him to deny him political power.

Many Dutch journalists sought -with spectacular dishonesty- to cast van der Graaf in the role of a lone madman. (Two and a half years later they’d do it again with Theo van Gogh’s murderer). In fact van der Graaf was an active member of a significant political movement. His views would not have prevented his becoming a respected journalist (4) or politician. Indeed, it was precisely the rhetoric of establishment journalists and politicians (5) that had persuaded him that Fortuyn needed to be stopped. Convinced by the aguments of people like Folkert Jensma, van der Graaf simply did what he considered necessary under the circumstances. Who, after all, wouldn’t have exterminated Hitler or Mussoini if given a chance? It’s strange to think that at this very moment, Fortuyn might have been his country’s prime minister, leading the way in reforming -and rescuing-Western Europe. Instead, thanks to politicians and journalists who all but painted a target on his back (6), his remains lie hundreds of miles from the Netherlands, in the dark of a family tomb in the northern Italian village of Provesano.

Though Dutch journalists and politicians emitted the obligatory sounds of disapproval about Fortuyn’s murder, the most prevalent emotions seemed dismay and embarrassment at the fact that the peace-loving Netherlands in a sudden eruption of “American conditions” had experienced its first political assasination since 1584. They would never ave admitted it, of course, but one suspects that many of Fortuyn’s enemies in the Dutch parliament ad press corps found his sudden disappearance quite convenient and, all in all, a relief. The impact of the murder on the Dutch public, however, was something else again (7). On the night of May 7, protesters stood outside the parliament building in The Hague and shouted “Murderers!” Banners outside Rotterdam’s city hall blamed Fortuyn’s death on “the goading of politicians and the hounding (8) of the press.” Across the country, angry, tearful Dutchmen marched to protest his murder and honor his memory.
curry.jpg The defamation of Pim Fortuyn didn’t cease with his death. Dutch accounts of the murder repeated the familiar calumnies, which were echoed throughout the European media. (The Daily Mirror’s headline was Dutch Le Pen Assasinated) The US media too fell into line. Adam Curry, an American broadcaster based in Amsterdam, later recalled that “all three major networks labeled Fortuyn as ultraright and/or racist”. Curry awarded points however to Marlise Simons (9) who in a posthumous article on Fortuyn represented his position more honestly than she had before.”He said he found it shameful that foreign Islamic clergy here used offensive language against gays in this country and that Muslim men tried to impose medieval rural customs in the Netherlands. ‘How can you respect a culture if the woman has to walk several steps behind her man, has to stay in the kitchen and keep her mouth shut’ he said.” It was curious that this quotation hadn’t made it into Simon’s profile of Fortuyn a few weeks earlier -but better late than never.

A few days later, Th New York Times ran a piece by -of all people- Folkert Jensma, the editor in chief of NRC Handelsblad whose abusive essay on Fortuyn had appeared on the very day of his murder. Posthumously, Jensma’s line was suddenly softer. Giving no indication that he’d ever represented Fortuyn differently -or that his own writings might well have been a factor in the assasination- Jensma focused largely on Fortuyn’s style rather than on the issues he’d raised. Fortuyn, he wrote, had ‘combined charisma with personal charm… He had a talent for rhetoric and looked great on television… Fortuyn was everything Dutch politicians are not famous for. He was not dull, he didn’t use jargon and he was openly ambitious’. (Yes, he was ambitious -to bring real change, not just to become a faceless party hack.) Jensma couldn’t sidestep Fortuyn’s political views entirely, but his account of them was maddeningly toothless: he seemed to be laboring to come off as speaking ill neither of the dead nor of Islam. Fortuyn’s positions, he wrote, ‘were a curious mixture of right, center and left’. ‘Curious’? ‘Mixture’? Fortuyns politics were entirely of a piece: the fact that they didn’t fit neatly into the political establishment’s ridiculous categories was a reflection of the fatuity of that establishment and its categories (10), not of any inconsistency on Fortuyn’s part.

Having vilified (11) Fortuyn in life, Jensma now -if in a rather tentative, halfhearted way- admitted that Fortuyn had had a point when he worried about the rise of Islam in Europe. (The most popular name for baby boys in Amsterdam, Jensma noted, was no longer Jan but Muhammed). But he didn’t dare to praise Fortuyn’s courage in taking on the political and media establishment; he didn’t mention that that establishment (with himself front and center) had relentlessly demonized Fortuyn (12). While he largely avoided te usual inflammatory language about Fortuyn, moreover, he managed to draw the usual ugly connections. “Do Le Pen’s succes in France, Haider’s in Austria and Berlusconi’s in Italy signal a trend? ” Jensma’s overriding goal seemed to be to keep the Fortuyn stigma alive while distancing himself from his own highly significant role in creating and spreading it. (…)

As a result of Fortuyn’s murder, the Dutch taboo on discussing immigration, intergration and Islam fell. The Dutch government and media, however, remained in the hands of the same elite that had demonized Fortuyn for talking about these things. So nothing much changed. Nor dit Fortuyn’s murder have any appreciable effect beyond his own country. It would take more than one assasination to bring about major change in Europe.


1: Een foutje van Bawer; NRC kent geen ochtendeditie.

2: tirade

3: Een opmerkelijk detail. In Nederlandse publicaties wordt nergens gevonden dat Volkert gebruikt heeft gemaakt van een Astra A-100. Deel van een cover-up?

4: Bawer legt hier pijnlijk de hand op de (extreem)linkse orientatie van onze ‘kwaliteitskranten’. Dat deze orientatie er inderdaad is, wordt nog het duidelijkst bewezen door de talrijke door de media zelf gefinancierde onderzoeken die steeds weer ‘aantonen’ dat de media ‘helemaal niet links zijn’.

5: Van betekenis is dat Bawer hier ‘journalisten en politici’ op een lijn stelt. Het geeft de ziekmakende symbiose tussenbeide groepen goed weer. NRC en Folkert gaan hier voorop.

6: Folkert ‘schilderde een target op de rug van Fortuyn’. Een mooie beeldspraak voor demoniseren.

7: Hieruit blijkt eens te meer hoezeer de elite-media en het publiek zich van elkaar hebben vervreemd. Hier ligt een belangrijke oorzaak voor de dalende oplages van de kranten.

8: ‘Hounding’ (achternazitten met honden) is opnieuw een bloemrijk synoniem voor demoniseren.

9: Had nog nooit van deze Marlise Simons gehoord. Het gaat om een Nederlandse journaliste die voor de New York Times werkt. Waarom kennen we haar niet?

10: Hier wordt de ondergang van NRC Handelsblad beschreven.

11: ‘Vilified’ (belasteren): opnieuw een synoniem voor demoniseren.

12: Wat in Nederland niet gezegd mocht worden wordt hier als feit gepresenteerd: Folkert heeft Fortuyn gedemoniseerd.

  • By Henk, 9 juni, 2006 @ 18:39

    Volkert van der Graaf kan het het gewraakte artikel nooit gelezen hebben, afgaande op zijn eigen verklaringen. Hij ging ’s ochtends naar zijn werk in Wageningen, ’s middags vertrok hij richting Hilversum. Eerst heeft hij te voet een paar keer het mediapark verkend, en een schuilplaats gezocht in de bosjes. Hij had ook latexhandschoenen gekocht en een plattegrond van het mediapark bij zich. Vanaf vier uur heeft Van der Graaf op Fortuyn gewacht tot zes uur toen hij zijn pistool trok. Op zijn vroegst was de NRC om half vijf op het station in Hilversum verkrijgbaar. Maar daar is Volkert dus nooit geweest en op het Mediapark zijn ook geen kiosken.

    De fout die Bawer heeft gemaakt is dat hij dacht dat NRC een ochtendkrant was. Geen foutje, maar een kapitale blunder die tot een foute suggestie heeft geleid.

  • By ombudsman, 11 juni, 2006 @ 11:29

    beside the point, henk.
    er is niemand die een direct causaal verband wil leggen tussen het commentaar van jensma en de daad van volkert.
    waatr het om gaat is het MAATSCHAPPELIJK KLIMAAT waarbinnen volkert tot zijn daad is gekomen. aan dat klimaat heeft jensma een weezinwekkende stem gegeven, een ultieme vertolking.

  • By F.W. Voigt, 11 juni, 2006 @ 12:43

    Henk schrijft: “De fout die Bawer heeft gemaakt is dat hij dacht dat NRC een ochtendkrant was. Geen foutje, maar een kapitale blunder die tot een foute suggestie heeft geleid. ”

    Als Henk dit een kapitale blunder noemt wat vindt Henk er dan van dat de hoofdredacteur van NRC Handelsblad – lange tijd dé kwaliteitskrant van Nederland – gewoon niet in staat bleek het fenomeen Fortuyn te duiden. Hij slaagde er – voor iedereen zichtbaar – niet in uit te stijgen boven de group-think in ‘progressief’ medialand en huilde risicoloos met de wolven mee.

    Het was stuitend om te zien dat de FAZ, De Sueddeutsche en de NZZ er wél in slaagden Fortuyn te duiden en de zelfbenoemde kwaliteitspers in Nederland niet – NRC Handelsblad inclusief.

    Dát, Henk, doet er toe. Niet of een mijnheer in de Verenigde Staten niet weet of NRC een ochtend- of avondkrant is.

  • By Bumpertje, 11 juni, 2006 @ 13:38

    Heren, leest u eigenlijk goed wel wat Kat beweert? Volgens mij niet.

  • By Lawarrior, 11 juni, 2006 @ 20:23

    De demoniseringstheorie die door o.a. de Ombudsman wordt aangehangen kent een linkse variant die bekend staat als de voedingsbodemstheorie. Volgens deze theorie zou de het Midden-Oostenbeleid van het Westen in het algemeen en dat van de VS in het bijzonder een gunstige voedingsbodem voor het terrorisme van Jihadisten hebben geschapen.

    Voor de volledigheid vermeld ik erbij dat er ook een linkse demoniseringstheorie bestaan heeft: de rechtsconservatieve en uiterst machtige Republikein Newt Gingrich werd ervan beschuldigd de Amerikaanse overheid dermate te hebben gedemoniseerd dat erdoor een maatschappelijk klimaat is ontstaan waarbinnen Timothy McVeigh c.s. tot hun aanslag op het Federale gebouw in Oklahoma City hebben kunnen komen.

    Een citaatje uit The New Republic van 1995 ter illustratie:

    “Gingrich’s intemperate and exaggerated anti-government rhetoric often appeals to the worst in human nature, and could incite dangerous radicals like suspect Timothy McVeigh. He now knows that such right-wing terrorists exist in the US, and should moderate his tone.

    You can tell you’ve made Newt Gingrich feel vulnerable when he starts using the word “grotesque.” After the Oklahoma City bombing, a reporter asked Gingrich if the Republicans’ anti-government rhetoric had created a climate conducive to such crimes. ‘I think that’s grotesque,’ he said.”

  • By Micha Kat, 12 juni, 2006 @ 8:28

    Ook juridisch snijdt het verweer van jensma geen enkel hout. hij legt namelijk een direct verband tussen twee verschillende delicten: aanzetten tot moord (is hij NIET van beschuldigd) en demoniseren (is hij WEL van beschuldigd). Volgens een bekende drogreden weerlegt jensma nu een beschuldiging (aanzetten tot moord) die helemaal niet aan de orde is. Zo hoopt hij gedaan te krijgen dat ook de beschuldiging die WEL aan de orde is (demoniseren) van tafel te krijgen.
    Dat Jensma heeft gedemoniseerd IS BOVEN ELKE TWIJFEL VERHEVEN. Dat Fortuyn is vermoord is van een geheel andere (strafrechterlijke) orde.

  • By Duns, 17 juni, 2006 @ 20:34

    Aan Lawarroir

    Het verwijt is ook ‘grotesque’.

    Tim McVeigh was een freeman, die zijn inspiratie ontleent aan die cultuur.

    Ik neem aan dat ‘La’ in jouw naam staat voor L.A. Dan weet je waar ik het over heb, want ook California kent zijn Freemen.

    Dat een freeman zich zou laten inspireren door ‘of all people’ een Gingrich as Republikeins leiders is niet meer of minder dan grotesque…

  • By Lawarrior, 18 juni, 2006 @ 11:07

    Hoi Duns,

    Het gaat mij helemaal niet om de vraag of Gingrich daadwerkelijk als inspiratiebron voor McVeigh heeft gediend. Met dat citaatje heb ik slechts willen illustreren dat zowel de demoniseringstheorie als de voedingsbodemtheorie in feite politieke honkbalknuppels zijn waarmee jij je tegenstanders lekker kunt meppen als het jou goed uitkomt. Het valt mij op dat rechtsen (waaronder Elsevier)de voedingsbodemtheorie als mogelijke verklaring voor het jihadistische terrorisme altijd hebben geridiculiseerd, terwijl linksen uiteraard niets moeten weten van het causale verband dat zou kunnen bestaan tussen hun “klimaatscheppende” uitlatingen en de moord op Fortuyn. De verklaring voor dit veschijnsel moet in politiek opportunisme gezocht worden, want zowel de rechtse demoniserings- of klimaatstheorie als de linkse voedingsbodemtheorie komen in feite op hezelfde neer.

    Doordat de aanslag in Oklahoma City is gepleegd en Volkert van de G. de kogels heeft afgevuurd zullen zowel Newt Gingrich als Folkert Jensma politiek altijd de schijn des kwaads tegen zich hebben, hoewel hen strikt juridisch niets te verwijten valt: de haatzaai-aanklacht die Gerard Spong c.s. naar aanleiding van de moord op Fortuyn tegen onder meer de NRC hebben ingediend is door zowel het Rotterdamse OM als het Haagse Gerechtshof afgewezen. Ik heb gehoord dat Spong tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg wil doorprocederen, maar hij staat thans juridisch met 2-0 achter.

    Ter afsluiting nog een een citaatje uit een artikel dat oorspronkelijk in The Atlantic Monthly van 1998 verscheen. Hieruit blijkt dat de vraag of McVeigh zijn inspiratie aan Gingrich heeft ontleend, politiek gezien, volkomen irrelevant is:

    “On the morning that Timothy McVeigh sent hundreds of innocents to their graves, the lead story in all the major newspapers was President Clinton’s disastrous speech of the night before, the low point of his entire presidency, in which he argued pathetically that he was still “relevant” to the country’s politics. Clinton’s numbers quickly began to turn around. Newt Gingrich’s popularity, meanwhile, remained strikingly low. Gingrich called “pathetic” the media’s conflation of his “revolution” and McVeigh’s. But the court of public opinion is not a court of law, and politicians who show too much overlap with a force that Americans consider a genuine menace are punished for it, as the Democrats were during the Cold War.”

Other Links to this Post

WordPress Themes