Het failliet van NRC Handelsblad

glmaga.jpgInderdaad, grote woorden. En dat terwijl uw ombudsman a.i. toch altijd zo weloverwogen, genuanceerd en met souplesse te werk probeert te gaan. Enkele maanden geleden werd ik gevraagd op deze site af en toe in te vallen. Ik heb niet voor NRC gewerkt, ken geen enkele redacteur persoonlijk, ben er nimmer als stagiair aan de kant gezet, ben geen vrindje van Kat of wat je verder ook maar zou kunnen verzinnen. Ik ben zelfs nooit abonnee geweest, op een proefabonnement na. Kortom, ik heb geen frustratie of belang en opereer vrij en onverveerd. Wel had ik het gevoel dat NRC nogal naar de pijpen van de macht danst, dat de redactie erg met zichzelf ingenomen is en nam ik het demoniseringscommentaar op 6 mei 2002 en de nasleeep ervan oud-hoofdredacteur Folkert Jensma kwalijk. De moeder aller Lux et Libertas-ombudsmannen Kat heeft er zijn missie van gemaakt het lezersbedrog door NRC aan de kaak te stellen. Hij constateert dat de krant nepotistisch is en bepaalde machtsblokken, zoals het OM en de Europese lobby, ontziet of door regelrechte manipulatie steunt. Soms slaat Kat door, vaak slaat hij de plank raak, zo heb ik ervaren. Maar dat is niet de reden waarom ik denk dat NRC op weg is richting afgrond. Hier volgt mijn nogal uitgebreide analyse. Het is voorlopig ook mijn laatste stuk.

Over de opkomst en ondergang van kranten valt veel te zeggen. Het Vrije Volk, eens de grootste krant van Nederland, ging roemloos ten onder. De Waarheid verdween, evenals De Tijd en een hele reeks regionale dagbladen. Andere kranten, zoals NRC en De Volkskrant, deden het de afgelopen tien, twintig jaar juist voortreffelijk. Over al die ontwikkelingen heb ik geen interessante mening, buiten de gangbare. Wel heb ik een uitgesproken visie op de neergang van het Algemeen Dagblad. Naar mijn mening wordt daarover nogal wat onzin gedebiteerd. Ik denk dat het afkalvende lezersbestand te wijten is aan het volgende: de redactie is met de oude vertrouwde formule aan de haal gegaan. Een gevaar dat NRC nu ook bedreigt.

Het op de loop gaan van de redactie met de look & feel, de tone of voice en vooral natuurlijk de inhoud van een medium is iets waar elke hoofdredacteur en uitgever beducht voor zal zijn. Het is een gevaar dat continu op de loer ligt. Een simpel voorbeeldje. Als bij een popblad de redacteuren de veertig zijn gepasseerd en liever naar klasssieke muziek of The Doors luisteren dan naar de zoveelste britpopband krijgt zo’n blad een probleem. De redactie vervreemdt dan van de doelgroep. En dat merkt de lezer. Ik vermoed dat het omgekeerde een deel van het succes van veel damesbladen verklaart. Mijn ervaring is dat de redactrices van deze bladen dezelfde belangstelling hebben als hun lezeressen. Zij maken het blad dat zij zelf lezen. Bij een succesvol blad als Quote proefde en voelde je dat ook altijd.

In mijn ogen was het AD een Rotterdamse volkskrant. Niets meer, niets minder. Gewoon een prima nieuwskrant met niet al te moeilijk taalgebruik en een vleugje sensatie. Als je een hekel had aan de Telegraaf (of je woonde in de regio Rotterdam, wat in feite op hetzelfde neerkomt) nam je vroeger het AD. Er werd nogal eens met dedain over gesproken, maar dat was ten onrechte en de groeiende lezersschare gaf in elk geval aan dat er een grote doelgroep was.

Maar op een gegeven moment voelde je dat het mis ging. De krant ging steeds meer op de chique tour, wilde Volkskrantje spelen. Je kreeg de indruk: de redacteuren schamen zich een beetje voor hun krant en willen liever links-geengageerde journalistiek bedrijven dan op smeuig nieuws uitgaan. Het meest pregnant kwam dat tot uitdrukking in de periode Fortuyn. Met de gebeurtenissen van elf september en de opkomst van Fortuyn en de leefbaren werd het AD een gouden kans geboden. Hier nu hadden we een fenomeen dat enorme massa’s aansprak en dan ook nog eens stevig geworteld was in het Rotterdamse. Het AD had De Fortuynkrant bij uitstek kunnen worden. Dan bedoel ik niet klakkeloos en kritiekloos alles overnemen wat Fortuyn en de LPF verkondigden, maar qua signatuur. Een niche in de markt, omdat alle andere kranten – incluis de Telegraaf – anti-Fortuyn-georiënteerd waren. Ja, misschien had het AD toen wel de grootste krant van Nederland kunnen worden.

Maar deze kans werd voor open doel gemist. Sterker, het AD demoniseerde van hartelust mee, zoals bijvoorbeeld uit een hoofdredactioneel commentaar bleek. Daarentegen werd een redacteur met ‘fortuynistische’ trekken als Pamela Hemelrijk aan de kant gezet. De lezers hebben dit haarfijn aangevoeld en hun krant de rug toegekeerd en die ontwikkeling zal niet meer te stuiten zijn. Dat notabene een voormalig dierenactivist hoofdredacteur van het AD is geworden spreekt boekdelen.

Nu dan NRC Handelsblad. Daar doet zich eenzelfde verschijnsel voor. Wat was NRC? Een deels liberale, deels conservatieve krant met een zakelijk karakter voor de bovenlaag van het bedrijfsleven en de ambtenarij. Een krant die wars was van (linkse) flauwekul en quasi-geengageerde journalistiek. Een krant die – inderdaad – de nuance zocht. Waar dagbladen als de Volkskrant in het verleden klakkeloos achter de vakbonden of de milieubeweging of de kruisrakettendemonstranten aanliepen, liet NRC een ander, zakelijk, nuchterder, voor mijn part ‘rechtser’ geluid horen. Een krant van de elite voor de elite.

Maar de NRC-redactie, zo is mij de afgelopen maanden duidelijk geworden, is volkomen vervreemd geraakt van de oude lezersgroep. De krant is – en deze woorden leen ik van een teleurgesteld abonnee die wel eens op deze site post – ‘gekidnapped door een linkse koterie’. Ik kan me althans niet voorstellen dat ooit van hogerhand het besluit is genomen: goh, al die hoogopgeleide mensen in het bedrijfsleven en bij de overheid zijn volledig inde ban geraakt van Greenpeace en de SP en de diertjesbeweging, laten we hen in de toekomst op hun wenken bedienen.

NRC heeft de Volkskrant in ruime mate links gepasseerd. Voorheen De Deftige Courant is niet eens PvdA-minded, het is een doorgeefluik van GroenLinks, SP en de Partij voor de Dieren. Nuchterheid heeft plaatstgemaakt voor emotionele betrokkenheid. Eerder wees ik al op een stuk van Elsevier-wetenschapsjournalist (en ex-NRC-redacteur!) Simon Rozendaal die schreef: NRC: groen, links en onkritisch. Dat de groene/linkse boodschap ook nog eens op typische NRC-wijze wordt vermomd onder pseudo-wetenschappelijk gewauwel (zie diverse stukken hieronder) maakt het allemaal nog een graadje erger.

Kortom, net als bij het zieltogende AD is de redactie met de oude succesformule op de loop gegaan. Als de trend niet wordt gekeerd, zo voorspel ik, zullen de abonnees en masse overlopen naar Het Financieele Dagblad of misschien in de toekomst naar De Pers. Dat de politiek-correcte koers onder het bewind van Birgit Donker nog wordt bijgesteld, lijkt mij niet voor de hand liggen.

Voor de kinderkrant Next geldt dit allemaal niet. Niet dat de kinderkant niet links is. Haha, integendeel. Wie Next met enige regelmaat leest – en daartoe voelde ik mij verplicht de laatste tijd – krijgt de indruk met de jongerenkrant van een plaatselijke GroenLinks-afdeling te maken te hebben. Het softe Novibgebabbel is niet van de lucht. Maar een groot probleem hoeft dit niet te betekenen. NRC Next probeert nu eenmaal een nieuwe doelgroep van jongeren aan te spreken, en die voelt zich misschien wel hiertoe aangetrokken. Eerst onder de vlag van Greenpeace een schip enteren, daarna lekker Next lezen. Zoiets.

Hoe de twee NRC-kranten zich tot elkaar gaan verhouden, ligt in de toekomst verscholen. Maar voor NRC Handelsblad is mijn advies: uitgever, grijp in voor het te laat is!

Zo, dat zit erop. Dit was voorlopig mijn laatste bijdrage als NRC-ombudsman, mede omdat ik op een smerig zaakje ben gestuit waarbij de heer Kat is betrokken. En ik moet mijn handen vrij houden, dat begrijpt u. Op mijn eigen website kunt u mij desgewenst blijven volgen. Het was mij een eer en genoegen. Wellicht tot ziens.

  • By Niels, 11 januari, 2007 @ 12:25

    Het is jammer dat de meeste bijdragen die ik tijdens mijn eerste bezoek aan deze site heb gelezen, waaronder het bovenstaande bericht, het NRC vooral bekritiseren op basis van politieke argumenten. Dat het een linkse krant zou zijn, net als alle andere media; dat nrc next zich vooral te buiten zou gaan aan soft Novibgebabbel.

    Het lijkt mij zinniger het bij de fouten te houden die NRC Handelsblad maakt, zeker als je de pretentie hebt een Ombudsman te zijn. Die constante inbedding in een politiek standpunt irriteert niet alleen, het ondergraaft ook de geloofwaardigheid van dit weblog – het wordt een beetje complot-denken allemaal. Jammer hoor.

    Bovendien is het grootste gebrek van het NRC dat de krant zelf geen Ombudsman heeft; Piet Hagen schreef indertijd vooral soft-kritische artikelen, en nu hebben ze dat rubriekje ‘lezer schrijft, krant antwoordt’, waarin de redactie vooral haar eigen keuzes verdedigt en zelden een fout toegeeft. Hier ligt voor een website als deze een gapend gat, maar doe het dan wat genuanceerder ajb. Noem de fouten, onderbouw wat er fout is gegaan met andere bronnen en houd het daarbij.

    Overigens mag men nog altijd roepen dat Nederland geregeerd wordt door een linkse kerk, voortkomend uit links politiek correctisme, de werkelijkheid op internet leert ons anders: het is tegenwoordig politiek correct om rechts te zijn, en daarbij tegen zoveel mogelijk heilige huisjes (de overheid, de massamedia) aan te schoppen (zie het succes van Geen Stijl).

  • By Micha Kat, 11 januari, 2007 @ 13:04

    Niels!

    Ik ben nu al vijf jaar bezig met NRC te omtmaskeren en inderdaad: ik begon precies zoals jij zegt, met het wijzen op fouten en belangenverstrengelingen. IK heb er een complet boek over geschreven, Lux, Libertas en Leugens, uitgegeven bij de Papieren Tijger. Maar daar is nu niets meer aan! Er worden zoveel fouten gemaakt, het niveua van de journalistiek is demate imbeciel en partijdig dat er eenvoudigweg geen eer meer te behalen valt aan het wijzen op ‘foutjes’. Nu is fase twee aan de orde: erop te wijzen dat het niet zomaar gaat om ‘fouten’ dan wel ‘slordigheden’ maar dat dat allemaal een gevolg is van het feit van NRC een vehikel is ten dienste van de gevestigde orde om veranderingen en vernieuwingen te bestrijden en mensen die echt iets willen veranderen in dit land zoals Pim Fortuyn kapot te maken!
    Je hebt volkomen gelijk als je stelt dat er steeds meer mensen zijn die de huidelige politieke/economische/juridische elite niet meer zien zitten en uitwijken naar Geert Wilders, ChristenUnie, GeenStijl, apathie, alcohol, geweld: you name it. Maar dat maakt het des te schrijnender dat kranten als NRC maar blijven vasthouden aan het ‘oude verhaal’ en compleet gecorrumpeerde instellingen als de Europese Unie en de VN als het hoogste goed blijven zien! Daar zit het probleem dat ik met NRC heb! Ze zijn compleet wereldvreemd geworden, juist door alle vernieuwingen consequent te bestrijden dan wel te ridiculiseren zoals ze jaren achtereen (en nog) doen met internet (staan louter leugens op; nee, WIJ zijn pas betrouwbaar!)
    groet
    Micha Kat

  • By Jan Best, 12 januari, 2007 @ 11:14

    Hartelijk dank, maar voorlopig ben ik nog even op Münster in Westfalen gefocussed, want daar wordt uiterst positief gereageerd op dit moment door vakspecialisten. Is Vrij Nederland wellicht het Isengard van NRC/Handelsblad?
    Jan Best

  • By Jan Best, 16 januari, 2007 @ 12:19

    Vandaag ontving ik het volgende, op 12 januari 2007 gedateerde, briefje namens de hoofdredacteur van Vrij Nederland Emile Fallaux:
    Geachte heer Best,
    Met aandacht hebben wij de door u toegezonden kopieën en uw verslag gelezen. Wij moeten u teleurstellen. Wij zullen geen aandacht besteden aan uw zaak. Bij deze sturen wij u het materiaal retour.
    Met vriendelijke groet,
    Namens etc. (zie boven).
    De kopieën betroffen brieven van internationale geleerden die het omgekeerde beweren van wat Dirk van Delft in NRC/Handelsblad heeft gedebiteerd, dit even ter toelichting. Bij toezending van mijn verslag over diens journalistieke capriolen had ik gewag gemaakt van “eventuele plaatsing” in Vrij Nederland, dus van teleurstelling is bij mij geen sprake want ieder weekblad mag uiteraard zelf beslissen wat het al dan niet plaatst. Wat mij evenwel hogelijk bevreemdt is het zinnetje “Wij zullen geen aandacht besteden aan uw zaak.” Ik heb namelijk helemaal geen zaak. Het
    enige wat ik met mijn toezending beoogde was het aan de kaak stellen van onprofessioneel en onethisch journalistiek gedrag van de voormalige chef wetenschapsredactie van NRC/Handelsblad Dirk van Delft.
    Hier komt mijn rechtstreekse vraag aan de journalist Micha Kat:
    Is Emile Fallaux actief werkzaam (geweest) bij NRC/ Handelsblad als journalist, columnist, correspondent, lid van de bestuursraad of wat dies meer zij? Zijn evt. bevestigende antwoord zal mijn bevreemding nl. geheel wegnemen….

  • By Jan Best, 16 januari, 2007 @ 20:01

    Goedkeuring van wie?

  • By Jan Best, 16 januari, 2007 @ 20:03

    Vandaag ontving ik het volgende, op 12 januari 2007 gedateerde, briefje namens de hoofdredacteur van Vrij Nederland Emile Fallaux:
    Geachte heer Best,
    Met aandacht hebben wij de door u toegezonden kopieën en uw verslag gelezen. Wij moeten u teleurstellen. Wij zullen geen aandacht besteden aan uw zaak. Bij deze sturen wij u het materiaal retour.
    Met vriendelijke groet,
    Namens etc. (zie boven).
    De kopieën betroffen brieven van internationale geleerden die het omgekeerde beweren van wat Dirk van Delft in NRC/Handelsblad heeft gedebiteerd, dit even ter toelichting. Bij toezending van mijn verslag over diens journalistieke capriolen had ik gewag gemaakt van “eventuele plaatsing” in Vrij Nederland, dus van teleurstelling is bij mij geen sprake want ieder weekblad mag uiteraard zelf beslissen wat het al dan niet plaatst. Wat mij evenwel hogelijk bevreemdt is het zinnetje “Wij zullen geen aandacht besteden aan uw zaak.” Ik heb namelijk helemaal geen zaak. Het
    enige wat ik met mijn toezending beoogde was het aan de kaak stellen van onprofessioneel en onethisch journalistiek gedrag van de voormalige chef wetenschapsredactie van NRC/Handelsblad Dirk van Delft.
    Hier komt mijn rechtstreekse vraag aan de journalist Micha Kat:
    Is Emile Fallaux actief werkzaam (geweest) bij NRC/ Handelsblad als journalist, columnist, correspondent, lid van de bestuursraad of wat dies meer zij? Zijn evt. bevestigende antwoord zal mijn bevreemding nl. geheel wegnemen….

Other Links to this Post

WordPress Themes