De Journalist die alles mist?

Het maandblad De Journalist is het ‘vakblad’ van de NVJ en resideert tegenwoordig ook in het gebouw van de vakbond. Ik ben bang dat dat de journalistieke kwaliteit en de onafhankelijkheid van het blad niet ten goede komt. Dat het blad enigzins georienteerd is op de ‘gevestigde orde’ binnen de journalistiek, soit, dat valt te begrijpen. Maar dat het (vooralsnog) weigert ook maar een letter te schrijven over de twee belangrijkste (de enige?) civiele journalistieke processen van de laatste jaren alleen maar omdat de ‘vijanden van de gevestigde orde’ deze processen hebben gewonnen is onvergefelijk. Als de personen die ik bedoel (Pamela Hemelrijk en mijzelve) de processen hadden verloren, reken maar dat dan niet alleen De Journalist, maar ook de landelijke pers breed zouden hebben uitgepakt!

Vaak komt het niet voor dat journalisten voor de rechter staan. Meestal gaat het dan om journalisten van de ‘roddelbladen’ die stiekum een foto hebben gemaakt van een prinses of hebben beweerd dat een soapster vreemd gaat met de buurman. Maar echt serieuze zaken waar het gaat om de inhoud van een relevante nieuwspublicatie en waar de elemetaire kwesties van journalistieke vrijheid aan de orde komen: die zaken zijn zeldzaam, uniek bijna. We kennen de zaak die Het Parool verloor van cineast Louis van Gasteren en de zaak die NRC verloor van Eric Albada Jelgersma, al is die laatste zaak geloof ik geschikt vlak voor het proces waarbij NRC diep door de knieen moest. Meer voorbeelden ken ik niet zo direct. Nina Brink kondigde aan Quote ‘kapot te gaan procederen’ na een schokkende (SM) publicatie over haar prive-leven, maar liet het bij dreigementen. In beide genoemde zaken verloor de krant. In de zaken van mij en van Pamala won de journalist. En toch besteden de media er geen enkele aandacht aan. Zou dat komen omdat de gewone media het niet kunnen verkroppen dat wij winnen en zij verliezen? Omdat ze door er aandacht aan te besteden de nadruk zouden leggen op hun eigen onkunde? Wellicht. Maar ook het vakblad wil er niet over schrijven. Ik heb hoofdredacteur Joost Divendal er herhaaldeljk op aangesproken, stukken gestuurd, maar (o wat ken ik die omtrekkende bewegingen goed) ‘hij kijkt er nog naar’, ‘heeft het neergelegd bij een freelancer’ en/of ‘moet er nog een definitieve beslissing over nemen’. Het zou best kunnen dat hij er nog enige aandacht aan besteedt, tuurlijk, maar je merkt aan alles dat hij de relevantie van de zaken en het belang ervan voor de journalistiek niet kan of wil begrijpen. Om slechts een onthutsende reden: omdat wij niet werken bij NRC, Volkskrant of NOVA.

Pamela won een zaak tegen de cineast Louis van Gasteren waarvan het Parool eerder had verloren. Het Parool moest fors in de buidel tasten omdat het van Gasteren er min of meer van had beschuldigd een roofmoordenaar te zijn en geen verzetsheld. Van Gasteren had in de oorlog een onderduiker vermoord; zelf claimde hij dat het hier om een verzetdaad ging, maar een andere lezing zegt: roofmoord. Het Parool had die laatste lezing onvoldoende onderbouwd. Van Gasteren gebruikte dit vonnis als een ‘springplank’ om te eisen dat niemand in het vervolg meer vraagtekens mocht zetten bij zijn status als verzetsheld. Pamela deed dat dus wel en kreeg direct een zaak aan de broek van de bejaarde cineast. Die zij dus won, niet alleen bij de rechtbank, maar ook bij het hof. Een cruciale overwinning voor de vrijheid van meningsuiting: de rechter heeft nu voor eens en voor altijd vastgesteld dat het onmogelijk is van te voren te bepalen waarover iemand niet mag schrijven.

In mijn zaak ging het erom dat ik in een boek (Topadvocatuur) een advocaat citeer die twijfels uit over de onpartijdigheid van een belangrijke rechter, de vice-president van de Haagse rechtbank. Deze rechter pikte dat niet en sleepte de bewuste advocaat en mijzelf als journalist voor…. de rechter. Eind december oordeelde de rechtbank dat mij niets te verwijten valt ondermeer omdat de authenticiteit van het citaat vaststaat. Sterker: in het vonnis staat zelfs dat het bij uitstek een taak van een journalist is om misstanden aan de kaak te stellen, ook binnen de rechterlijke macht. Er is geen plicht tot wederhoor, ook dat is door de rechtbank uitdrukkelijk vastgesteld. Een cruciale overweging voor de journalistiek, want elke journalist die op het scherpst van de snede bezig is weet dat wederhoor geen enkele optie is omdat du moment dat je wederhoor toepast je geen inhoudelijke reactie krijgt, maar wordt geintimideerd met kostenverslindende procedures en met nog wel ergere dingen.

NRC, Volkskrant en NOVA staan (bijna) nooit voor de rechter. De laatste vier, vijf jaar in elk geval niet meer. Toch raar voor organisaties waar bij elkaar wel 500 journalisten werken. Pamela en ik worden wel bestookt met kostenverslindende procedures en hebben bovendien ‘ruzie’ met de gelijkgeschakelde slippendragers van PCM. Hoe dat komt? Tsja, daar heb ik ondermeer een heel boek over volgeschreven…… Maar het blijft een grote teleurstelling dat ook organisaties als de NVJ en een blad als De Journalist (de NVJ weigerde trouwens de procedure van Hemelrijk te betalen; NVJ-lid Kat deed niet eens een beroep op de vakbondsjuristen omdat hij toch al wist dat het kansloos zou zijn) volledig zijn vastgeklonken aan de gevestigde orde en geen enkel begrip of respect kunnen opbrengen voor journalisten die het nog wel aandurven bepaalde grenzen op te zoeken. Zelfs niet als ze als enige leden van de NVJ voor de rechter winnen.
De uitspraak van Hemelrijk is te lezen op www.rechtspraak.nl onder de nummer LJN AV4203; die van Kat is niet opgenomen in het zoeksysteem.

  • By Joost Divendal, 3 april, 2006 @ 10:18

    Zo lust ik er nog wel een paar.
    Vriendelijke telefoontjes van Micha Kat,
    vriendelijke logische zakelijke reactie dat we kijken wat we kunnen doen
    (denkend aan een aantal zaken van Kat ea bijeen);
    en dan weer moeten lezen dat je gevestigd bent en twee handen op een buik
    vanwege je adres
    (niets geheims aan een vakbondsblad met een onafhankelijke redactie,
    maar dat kan er blijkbaar bij een ongelovige Thomas niet in).
    Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten.
    Veel plezier met je website, Micha.

  • By Micha Kat, 3 april, 2006 @ 11:35

    En jij met de vakbondsblad, Joost! Je hebt een beslissend moment om WERKELIJK over journalistiek te schrijven en over de vrijheid van meningsuiting voorbij laten gaan!
    Of toch niet? Uit de laatste Journalist: “Narayan Wagle, hoofdredacteur bij het Nepalese dagblad Kantipur, werd vorig jaar op slag beroemd door zijn boek ‘Palpasa Cafe’. Hij kreeg de Madan Purkaskarprijs, de hoogste literaire onderscheiding in zijn land.’

Other Links to this Post

WordPress Themes