Hoe NSB Handelsblad moordenaar Van Gasteren bediende

Verradersrol van collaboratrice Elsbeth Etty

Elsbeth EttyNu de waarheid over het oorlogsverleden van Louis van Gasteren (en de moord die hij in 1943 pleegde op de onderduiker Walter Oettinger) eindelijk boven water is gekomen, kan het geen kwaad nog eens op te rakelen welk een onfrisse rol NRC Handelsblad in deze affaire heeft gespeeld. Louis heeft altijd beweerd dat hij, als verzetsheld zijnde, ‘een noodzakelijke liquidatie’ had voltrokken en dat hij na de oorlog ‘volledig was gerehabiliteerd’. Wie dat tegensprak, kreeg van Louis een proces aan zijn broek. Met als onbedoeld gevolg dat de zaak nu, 63 jaar na dato, alsnog tot de bodem is uitgezocht. En de sceptici hebben gelijk gekregen: Louis was geen verzetsstrijder en van rehabilitatie is nooit sprake geweest. Waarom Louis zijn onderduiker dan wèl de schedel heeft ingeslagen blijft duister, maar het was in elk geval niet op last van het Verzet.
Deze week strandde de zoveelste poging van Louis om een publicatie over de beruchte Moord in de Beethovenstraat te verhinderen: Eric Slot’s boek Dood van een onderduiker – De waarheid over Louis van Gasteren volgens hetwelk Van Gasteren zich over de rug van de vermoorde Oettinger een verzetsverleden heeft aangemeten, is volgens de rechtbank niet lasterlijk of zelfs maar onrechtmatig. Het boek ligt nu in de winkel.
Ook in deze affaire – het spijt ons dat wij het zeggen moeten – heeft NRC zich weer eens van zijn kwalijkste kant laten zien. De ‘kwaliteitskrant’ heeft zich stelselmatig in de meest zonderlinge bochten gewrongen om moordernaar Louis tegen beter weten in de hand boven het hoofd te houden.

Dat NRC kort na de oorlog meldde dat Louis door de Groote Advies Commissie der Illegaliteit volledig was gerehabiliteerd, is nog tot daar aan toe: talloze kranten hebben indertijd dat valse persbericht, dat door een van Louis’ handlangers was verspreid, klakkeloos overgenomen. De enige die lont rook en er een kritische kanttekening aan toevoegde – ere wie ere toekomt – was de Haagsche Courant: Ofschoon wij ons met deze rehabilitatie vermoedelijk wel zullen vereenigen zouden we toch gaarne over die kwestie wat uitvoeriger zijn ingelicht. Met name interesseert ons de vraag welke rechtbank den heer Van Gasteren destijds veroordeelde en welke instantie thans dat vonnis heeft herzien. (Hele goeie vraag, Haagsche Courant! Jammer dat jullie daar toen geen reporter op hebben gezet; dan was het bedrog meteen aan het licht gekomen!)
Veel bonter maakte de NRC het in
1982. In het Cultureel Supplement had een verhaal gestaan van Adriaan van Dis over de wonden die de Tweede Wereldoorlog had geslagen in Amsterdam Zuid waar toen veel joodse immigranten woonden. In dat artikel kwam ook de Moord in de Beethovenstraat ter sprake, overigens zonder dat daarbij de naam van Louis zelfs maar werd genoemd. Niettemin liet NRC zich door Van Gasterens toenmalige advocaat Houthoff intimideren om deze rectificatie te plaatsen: De redactie acht zich verplicht om aan het artikel ‘De straat van de huiver’ in het Cultureel Supplement van ons blad van 16 april jl. het volgende toe te voegen. Ons is aangetoond dat het doden van de joodse emigrant, waarop in het slot van het artikel wordt gedoeld, een door de bezettingsomstandigheden geboden daad van een jong verzetsstrijder is geweest. De Nederlandse justitie heeft tijdens de bezettingsperiode deze zaak afgehandeld als betrof het een commuun delict. De Groote Advies-Commissie der Illegaliteit heeft, na de bevrijding, de betreffende verzetsstrijder volledig gerehabiliteerd.
Een anonieme rectificatie, op last van een anonieme eiser die in het gewraakte verhaal nota bene niet eens voorkwam! En dat ook nog achter de rug van de auteur om! Zo bruin worden ze in de journalistiek niet vaak gebakken. Adriaan van Dis was er dan ook des duivels over, naar verluidt. Zo woedend zelfs dat hij niet lang daarna vertrok bij NRC.

Maar NRC-coryfee Elsbeth Etty spant zoals altijd weer de kroon. De manier waarop zij zich in 1998 voor de kar van Van Gasteren liet spannen tart elke beschrijving. Dankzij Henk Hofland weet ik toevallig precies hoe dat is gegaan. Van Gasteren was danig overstuur omdat er zojuist een wandelgidsje van Eric Slot was uitgekomen waarin ook vijf bladzijden waren gewijd aan de Moord in de Beethovenstraat. Van Gasteren, huilend zowat, klaagde zijn nood bij zijn vriend Hofland: ‘Wat moet ik daar nou tegen doen?’ ‘Weet je wat?’ zei Hofland. ‘Probeer het eens bij Elsbeth Etty. Die wil vast wel een stukje schrijven om je schoon te wassen.’
Aldus geschiedde en het effect was boven verwachting: de Arbeiderspers heeft een proces niet eens afgewacht, de hele oplage van het wandelgidsje vernietigd en aan Louis een schadevergoeding afgetikt van 20.000 pop.
Bolsjewieken onder elkaar, zullen we maar zeggen. Die zijn nooit te beroerd om elkaar blindelings te dekken, desnoods door middel van flagrante leugens. Van Gasterens oude CPN-makker Jan Vrijman had zich ook al voor die kar laten spannen door in zijn Parool-column schande te spreken van de artikelen die datzelfde Parool over Van Gasteren had gepubliceerd.
Het vermakelijke is dat Elsbeth, zoals uit haar stukje blijkt, van toeten nog blazen wist en klakkeloos heeft opgekalkt wat haar door Van Gasteren werd gedicteerd. Niettemin deinst zij er niet voor terug om andere journalisten op hoge toon de mantel uit te vegen omdat zij ‘karaktermoord plegen’ en onzorgvuldig te werk gaan: De ellende is dat veel journalisten blijkbaar geen geheugen hebben, elkaar klakkeloos citeren, en geen benul lijken te hebben van wat zij aanrichten in het leven van hun prooi.
En dat uit de mond van een journaliste die klakkeloos een moordenaar nakletst! De brutalen hebben de halve wereld,dat blijkt maar weer. Vooral als zij in een kwaliteitskrant schrijven. Ook van het pathetische slot heb ik erg genoten: daar haalt Elsbeth zowaar de Matthäus Passion erbij, alsof Christus, in de persoon van Louis, voor de tweede maal wordt gekruisigd, als het ware: O Geiselung, o Schlag, o Wunden! Ihr Henker, haltet ein! Erbarmt euch, haltet ein!
Die Elsbeth toch. Laat ik, om te bewijzen dat ik ook niet uit de goot ben, mijn stukje dan maar besluiten met een citaat van Shakespeare: Truth is the daughter of time Elsbeth!
Of beter nog: met een citaat uit Magna est Veritas, van Coventry Patmore:

For want of me, the world’s course shall not fail;
When all its work is done, the lie shall rot;
The truth is great, and shall prevail,
When none cares whether it prevail or not.”

Voor de liefhebbers van Elsbeth’s bolsjewistische proza laat ik hier haar aanklacht tegen de “stalkers” van Louis integraal volgen. (Zou Louis haar voor deze vriendendienst hebben betaald? Het zou me niks verbazen.)

Achtervolgerswaan (NRC, 19 september 1998)

Zou er behalve achtervolgingswaan (volgens Van Dale paranoia waarbij de lijder meent voortdurend achtervolgd of gezocht te worden) ook zoiets bestaan als achtervolgerswaan? Misschien komt het uit de VS overgewaaide begrip stalking er het dichtst bij in de buurt. Dit wordt vertaald als “belaging” en omschreven als het stelselmatig inbreuk maken op iemands privacy met het oogmerk die ander onder druk te zetten.

Zo’n Kenneth Starr bijvoorbeeld lijkt me te lijden aan achtervolgerswaan, te definiëren als paranoia waarbij de lijder meent voortdurend een prooi te moeten achtervolgen. Wat me aan het denken zette over wat ik nu maar even voor het omgekeerde paranoia noem, gebeurde overigens niet in Washington, maar veel dichter bij huis. Het was niet het rapport-Starr, maar een boekje van Eric Slot, secretaris van het genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs. Hij haalde deze week de publiciteit met een toeristische gids voor sensatiezoekers, getiteld “Wandelingen door moorddadig Amsterdam”.

Daarin rakelt hij de moordzaak-Oettinger weer eens op, een casus uit 1943 die alleen maar telkens in de aandacht komt omdat er een Beroemde Nederlander tot gek wordens toe mee kan worden opgejaagd.

In 1990 publiceerde Het Parool drie artikelen waarin werd gesuggereerd dat de cineast Louis van Gasteren in 1943 als 21-jarige een roofmoord had gepleegd op een joodse onderduiker. Van Gasteren werd in juni 1944 veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf wegens doodslag, maar is in januari 1946 gerehabiliteerd op aandringen van de Groote Advies-Commissie der Illegaliteit (GAC). Het was volgens deze officiële vertegenwoordiging van het verzet een in de omstandigheden gerechtvaardige liquidatie geweest in het belang van het verzet. Toen het Parool 44 jaar later Van Gasteren alsnog als moordenaar belasterde, begon voor de cineast een lijdensweg die na vijf jaar procederen leek te eindigen met een arrest van de Hoge Raad. Het Parool werd tot rectificatie en schadevergoeding veroordeeld. Eerder had het gerechtshof de verdachtmakingen al beledigend genoemd, evenals de Raad voor de Journalistiek.

Het eerherstel kwam erg laat. In de carrière van Van Gasteren had zich intussen een ramp voltrokken, zijn wereld was ingestort, een zenuwpatiënt was van hem overgebleven. “Het is niet meer uit te bannen. Iedere dag kom ik de consequenties van de publicatie tegen (…) Van Gasteren is namelijk geen mens meer, ik ben een zaak geworden. Mijn naam is voor altijd bezoedeld (…) Het is karaktermoord. Nee, dat kan je niet goedmaken. Je wordt paranoïde, denkt dat iedereen het stuk gelezen heeft. Ik ben kapot gemaakt. En denk eens aan mijn drie kinderen”, zei hij vorig jaar in een interview.

Alsof er niet in drie instanties rechterlijke uitspraken zijn gedaan om het verhaal de wereld uit te krijgen, komt Eric Slot in zijn lollige gidsje nu weer aanzetten met de vraag: “roofmoord, verzetsdaad, of roofmoord die verzetsdaad werd?” Het antwoord is opnieuw lasterlijk. Zonder zelfs maar naar de rehabilitatie te verwijzen, schrijft Slot dat de doodslag “vijftig jaar later definitief anders werd gekwalificeerd dan een legitieme verzetsdaad”. Op grond van welk bewijs tegen Van Gasteren? “Er zijn mensen die hem niet geloven…” Kan het laffer?

De ellende van zoiets is dat veel journalisten blijkbaar geen geheugen hebben, elkaar klakkeloos citeren en ondertussen geen benul lijken te hebben van wat zij aanrichten in het leven van hun prooi.

In een bespreking van Slots boekje in de bijlage Agenda van deze krant opperde Hans Moll de veronderstelling dat Van Gasteren “niet echt blij zal zijn” met deze publicatie. Ik heb het slachtoffer gesproken en kan bevestigen: het gaat inderdaad niet goed met de inmiddels 76-jarige cineast.

Mijn bloed kookt. Slot heeft misselijke sensatiejournalistiek bedreven ten koste van de reputatie en de gezondheid van iemand die toch al, jaar in aar uit, zonder bewijs en zonder doel, gruwelijk in de publiciteit beschadigd is. Het komt neer op een vorm van lynchen. Houdt zoiets ooit eens op?

Over het antwoord op deze vraag ben ik somber gestemd. De achtervolgerswaan maakt mensen genadeloos. Zo kom ik toch weer op Starr. De tegenwerping dat Clinton geen slachtoffer is omdat hij de vervolging in de eerste plaats aan zijn eigen libido te wijten heeft, doet niets af aan de waanzinnigheid van het rapport van Starr. De miezerige details over het seksleven van de president dienen alleen maar om het publiek te laten gnuiven en zijn wapens voor het plegen van karaktermoord.

Geen enkele overweging van verantwoordelijkheid of fatsoen heeft de speciale openbare aanklager kunnen weerhouden.

Welke schade hij aanricht – aan het presidentschap, aan de constitutionele verhoudingen, aan het internationale prestige van de VS – het maakt hem niet uit. En al helemaal kan het hem niet deren welke verwoestingen hij in iemands persoonlijke leven aanricht.

Zoals Louis van Gasteren zei: “Denk eens aan mijn kinderen”.

Denk eens aan Chelsea, de 19-jarige dochter van de president. Zelfs als Clinton niet zelf als slachtoffer moet worden beschouwd, dan nog staat vast dat Chelsea dat wel degelijk is. Het lijkt me afschuwelijk allerlei intieme details over je vader te vernemen (een kind wil zoiets beslist niet weten). Nog afschuwelijker is dat ook iedereen die zij tegenkomt al die details over haar vaders seksgedrag kent. Wie kan zich niet de schaamte en de ellende van Chelsea voorstellen over iets waar zij zich onmogelijk tegen kan verweren?

Welaan, als wij in Nederland ook eens een speciale openbare aanklager nodig mochten hebben, dan heeft Eric Slot aangetoond over de aangewezen mentale eigenschappen voor die functie te beschikken. Maar wat het Amerikaanse volk volgens de opiniepeilingen denkt over de zaak-Clinton, denk ik over de zaak-Van Gasteren: hou er in hemelsnaam eens mee op. Hoor hoe dit klinkt in de Matthäus:

O Geisselung, o Schlag, o Wunden!

Ihr Henker, haltet ein!

Erbarmt euch, haltet ein!

Elsbeth Etty

  • By academicus, 12 april, 2006 @ 15:18

    Misschien moet iemand die Elsbeth Etty een gaan achtervolgen….. wat een malicieuze incompetentie!

  • By p.le febvre, 14 april, 2006 @ 9:02

    Dat Erik Slots na al deze tijd nog altijd niet weet wat er echt is gebeurd is wel heel triest , dat hij er weer iemand kwaad mee doet en daar geld aan wil verdienen is misdadig , dat een man als van Gasteren zijn leven geruineerd is door deze soort van sensatie “journalistiek” is wel heel triest.
    Het word tijd dat iemand eens met Erik Slots afrekend en dat zijn verhaal bij het afval word gezet .

  • By Zwarte Kees, 14 april, 2006 @ 20:38

    Beste heer Le Febvre,
    Afgezien van de taal- en spelfouten staat uw verhaal vol van onwaarheden en verdachtmakingen. Was u er soms bij in 1943 dat u het soms zo goed weet? Opeens last van het geweten? Het bloed kruipt blijkbaar waar het niet gaan kan als u ruim 60 jaar na dato ook nog eens wil afrekenen met iemand die de waarheid boven water wil halen en de echte bad guy aanklaagt. Ga uzelf beklagen en reken liever met uzelf af, zodat de wereld verlost zal zijn van deze ‘Alte Kameraden’.

  • By Ton Biesemaat, 16 april, 2006 @ 11:13

    Het staat me nog bij dat Van Gasteren een Gouden Kalf ontving voor een watermanagementfilmpje in Japan. En inderdaad… Willem Alexander en zijn Maxima gaven acte de presence om Van Gasteren te eren. Wat hebben die Oranjes toch met foute Tweede Wereldoorlog-types? In de memoires van Adriaan Veenema lezen we dan ook nog dat iemand met de familienaam Korthals Altes zich zo inspant voor de goede naam en faam van Van Gasteren. Je blijft lachen in de polder.

  • By nomen de vos, 21 april, 2006 @ 16:14

    het is toch wel zielig hoe de licht gestoorden, die zich dan ook nog verschuilen achter fout gekozen pseudoniemen als “zwarte kees” , nog steeds menen dat de laatste, meest sensationele, publicatie de waarheid is.
    De hemel beware ons voor het soort zwakzinnigen dat op basis van één boek een mening durven te hebben.
    Ik weet niets maar dat weet ik zeker is geen devies waar je ver mee komt.

  • By pamela hemelrijk, 22 april, 2006 @ 21:48

    Aangezien ook hier de supporters van Louis zich weer manifesteren: in deze link, speciaal voor normen de vos en p. lefebre, mijn Open Brief aan de Hoge Raad. Dan weten jullie tenminste waar jullie over praten. Louis heeft vanwege dit epistel 8 jaar tegen mij geprocedeerd. Vruchteloos, want er stond geen ene onjuistheid in.

    http://www.theovangogh.nl/hoogeraad.html

  • By F.W. Voigt, 23 april, 2006 @ 22:14

    Ik heb het boek “De dood van een onderduiker” van Eric Slot dit weekend gelezen.

    Elsbeth Etty schreef destijds: “Slot heeft misselijke sensatiejournalistiek bedreven ten koste van de reputatie en de gezondheid van iemand die toch al, jaar in aar uit, zonder bewijs en zonder doel, gruwelijk in de publiciteit beschadigd is. Het komt neer op een vorm van lynchen. Houdt zoiets ooit eens op?”

    Ik hoop dat mevrouw Etty “De dood van een onderduiker” van Eric Slot zal lezen. Ik zie uit naar haar column die zij aan zijn diepgravende analyse zal wijden. Iets doet mij echter vermoeden dat wij van mevrouw Etty nooit meer iets over dit thema zullen horen…..

  • By Bart Molenkamp, 24 april, 2006 @ 13:21

    Ach, Elsbeth Etty. Als het om de Waarheid gaat, moet je haar niet serieus nemen.

  • By Alexander Verheul, 24 april, 2006 @ 14:51

    Hoewel ik van de columns van Hemelrijk af en toe (onderwerpen islam etc.)walg heeft ze over andere zaken op een treffende manier gelijk. Het geval Van Gasteren maakt dat ze als columnite toch mijn respect heeft gewonnen. (for what it’s worth)

    Mooi dat haar acties de weg hebben vrijgemaakt voor het boek van Slot. Onbegrijpelijk en tegelijk intrigerend hoe een leugen bijna uit kan groeien tot een onaantastbare waarheid.

Other Links to this Post

WordPress Themes